IKUSI ETA IKASI... EUSKARAZ!

GIZARTE ZIENTZIAK, GEOGRAFIA ETA HISTORIA.
Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza

2010/11/08

TROIAKO GERRA.

Homerok idatzi zuen Iliada. Bertan kontatzen digu Troiako gerra. Benetakoa al da ala leienda hutsa?

Egin Klik eta Troiari buruzko azalpen bideo labur bat ikus dezakezu: Troia

Egin Klik eta ikusiko duzu dokumental eder bat horri buruz: Troiako leienda

AKEOAK ETA MICENAS HIRIA.

MICENAS



ATREO-REN HILOBIA MICENAS-EN

KRETA. MINOSTAR ZIBILIZAZIOA. KNOSOS JAUREGIA

KNOSOS JAUREGI EDERRA:



MINOS KRETATARREN ERREGE MITIKOA
Greziar mitologian, Minos (grezieraz Μινως) Kretako errege erdi kondairazkoa da, Zeusen eta Europaren semea. Zibilizazio Minoikoak beragandik hartzen du izena. Ez dago garbi Minos izena den edo "errege" esan nahi duen hitz kretar bat den.

Minosek Kretan eta Egeo itsasoko uharteetan agindu zuen hiru belaunaldiz Troiako gerraren aurretik. Knososen bizi izan zen bederatzi urtez. Epe hau amaitzean, leize sakratu batera erretiratu zen, non Zeus beraren aginduak jasotzen zituen Kretaren gobernuari buruzkoak. Kretako konstituzioaren sortzailea eta itsas gorengotasuna eman ziona izan zen.

Kondaira atenastarraren arabera, Minos tirano krudel bat zen, neska eta mutil gazteak Minotauro munstroari eskaintzen zizkionak.

Pasifaerekin ezkonduta zegoen eta bi alaba eta seme bat izan zituen: Ariadna, Fedra eta Androgeo. Pasifek ere "seme" bat zuen "Minotauroa". Minosek Poseidoni zezen zuri bat ematea eskatu zion, bere nebeei demostratzeko Poseidon bere alde zegoela. Jainkoak itsasotik zezena atera zuen, baina, Minosi esan zion bere ohorean sakrifikatu behar zuela. Minosek ez zuen jaramonik egin eta berak beste zezen bat sakrifikatu zuen. Poseidon konturatu eta mendekua hartzeko Pasifae zezen zuriarekin maiteminduarazi egin zion. Pasifaek sexu-harremanak eduki nahi zituenez, Dedalori laguntza eskatu zion. Honek egurrezko behi bat eraiki zuen, hutsik barrutik, Pasifae barruan sartu eta zezenarekin harreman sexualak eduki ahal izateko. Horrela jaio zen monstruo bat: Minotauroa.

Guda bat izan zuen Atenasen kontra, Egeo hango errege zenean, bertan Androgeo hil zutelako. Garaile irten zen. Horren ondorioz, Atenaseko zazpi neska eta zazpi mutil eskatzen zituen noizean behin (Minotauroa elikatzeko).

Sizilian hil zuten, Dedaloren traizioagatik berau hil nahi zuelako. Siziliako errege Kokaloren alabek Dedalo estimazio handian zutenez lagundu egin zioten. Kokalok Minos konbentzitu zuen, Dedalorengana joan baino lehen, bainu bat eman zezan. Bainua ematen ari zela, Kokaloren alabek ura irakiten bota zioten eta Minos erre egin zen.

MINOTAUROREN KONDAIRA
Greziar mitologian, Minotauroa zezenaren burua, gizonaren gorputza zuen eta giza haragia jaten zuen izaki izugarria zen. Kretan jaio zen, Minos erregearen emazte Pasifae eta Poseidon jainkoak oparitutako zezen zuri baten erlazioetatik. Poseidonek sakrifika zezan oparitu zion zezena Minosi, baina honek, hain animalia baliotsua hil nahi ez izatean, Poseidonek Pasifae piztiaz maitemintzea eragin zuen.

Minosen aginduz, Dedalo arkitektuak Kretako laberinto famatua eraiki zuen, Minotauroa bertan hertsiz. Epeoro, Minosek Atenasek "tributu" moduan eman beharreko pertsonez (7 neska eta 7 mutil) elikatzen zuen, zeinak labirintuan sartuak izaten ziren, bertan galdu eta egunen buruan munstroarekin topatzeko.

Ohitura basati honekin amaitzeko, Teseo heroiak bere burua boluntario aurkeztu zuen sakrifiziorako. Kretara heldu zenean, Ariadna, Minos eta Pasifaeren alaba, berarekin maitemindu zen. Hari luze baten muturrari helduta, Teseo labirintuan sartu zen eta Ariadna, beste muturrarekin kanpoan geratu zen. Teseok Minotauro aurkitu eta hil egin zuen, eta Ariadnaren hariari esker, irteera aurkitu ahal izan zuen.


MINOTAUROREN KONDAIRA



MINOTAUROA

Egin klik eta ikusi dokumental eder hori: Minotauroa

KRETA. MINOSTAR ZIBILIZAZIOA.

Kreta uhartean sortu zen zibilizazio bikain bat: Minostar zibilizazioa!
Hiriburua: Knosos, Minotauroren kondairaren jatorria.
Ikusi ondoko dokumentalak gehiago jakiteko...

Minoitarren Zibilizazioa 1/5


Minoitarren Zibilizazioa 2/5


Minoitarren Zibilizazioa 3/5


Minoitarren Zibilizazioa 4/5


Minoitarren Zibilizazioa 5/5

ANTZIN GREZIARREN MUNDUA

Antzineko Greziarren mundua azaltzen digute ondoko bideoan.

ANTZIN GREZIARREN DESKRIBAPENA



ANTZIN GREZIARREN HISTORIA LABURRA

2010/11/03

ANTZIN EGIPTOKO HISTORIA BUKATZEKO... KLEOPATRA!

KLEOPATRA EGIPTOKO AZKEN ERREGINA



KLEOPATRAREN HISTORIA 1/3



KLEOPATRAREN HISTORIA 2/3



KLEOPATRAREN HISTORIA 3/3




ASTERIX ETA OBELIX EGIPTON FILMAREN PASARTE EDER ETA BARREGARRI BAT:

2010/11/02

ANTZIN EGIPTOKO GALDETEGIA.

AZTERKETA PRESTATZEKO GALDETEGIA

ANTZINAKO EGIPTOKO GALDETEGIA

1. Non kokatzen da Egipto?
2. Zeri deritzogu “Uholde emankorra”? Azaldu zer den eta Nola gertatzen den Nilo ibaian.
3. Zeri deitzen zioten Lur beltza eta Lur gorriari.
4. Noiz hasi zen Antzinako Egiptoko Zibilizazioaren Historia? Eta, zenbat urte iraun zuen? Noiz arte?
5. Zein zen Aintzinako Egiptoko ekonomiaren ardatza ?
6. Zeintzuk ziren Egiptoko Zibilizazioaren nekazaritza garatzeko erabiltzen ziren tresna nagusiak?
7. Zeintzu ziren lortutako nekazaritza produktuak ?
8. Zer da trukea?
9. Non, noiz eta zertarako sortu zen iskribaketa ?
10. Nola deitzen dugu Aintzinako Egiptoko idazketa horri?
11. Zer dira “papiro”-ak ? Badakizu nola egiten zituzten papiroak aintzinako egiptziarrek ?
12. Nola eta noiz lortu zen Aintzinako Egiptoko idazketa hori interpretatzen ?
13. Noiz sortu zen Egipto osoko lehenengo erresuma ? Nor zen lehenengo faraoia ?
14. Zeintzu dira Aintzinako Egiptoko historiaren atalak edo aldiak? Egin ardatz kronologikoa.
15. Zein zen faraoia ? Azaldu!
16. Egin ezazu Aintzinako Egiptoko gizartearen egitura eskema moduan (egitura piramidala).
17. Zein gizataldeak ziren pribilegiatuak (aipatu, besterik ez)?
18. Nor zen “bisir”?
19. Apaizen betekizunak, zeintzu ziren ?
20. Zer ziren eskribak ?
21. Zein egoeran bizi ziren esklaboak ?
22. Zer da erlijio politeista ? Zein da erlijio politeistaren kontrakoa ? Adibidez…
23. Nor da “Ra” ? eta Osiris ? Ezagutzen al duzu Osiris-en leienda edo mitoa? Azaldu!
24. Nor da “Anubis” ? eta “Isis” ?
25. Zer da “Gela Hipóstila” ?
26. Zertarako ziren piramideak ? Gizeh-n kokatzen dira piramide handienak ; zein faraoientzat eraiki ziren ?
27. Nola deitzen ziren hilobirik zaharrenak ? Nolakoak ziren?
28. Zer da gorpu bat momifikatzea ? Nola egiten zuten?
29. Zergaitik hildakoen gorpuak enbalsamatzen zituzten ?
30. Nola pentsatzen zuten izango zela Osiris-en Epaiketa ?
31. Zer ziren “hipogeo-ak” ?
32. Aintzinako Egiptoan, zeintzu ziren emakumeen eginkizunak ? Azaldu dakizuna.
33. Nor zen Tutankamon? Zergatik da hain garrantzitsua?
34. Zer zen Nefertiti?
35. Aipatu ezagutzen dituzun faraoi guztien izenak.
36. Aipatu ezagutzen dituzun Antzin Egiptoko Jainko-jainkosen izenak.
37. Egin ezazu egiptoar tenplu baten planoa 14.dok ikusita.
38. Zer da obeliskoa?
39. Aipatu ezagutzen dituzun tenplu garrantzitsuen izenak.
40. Zer da Horus-en begia?